شد كه دو نفر از زهاد متهور يا مخاطره‌جوى ايران كرم ابريشم ( تخم نوغان ) را از ختن « 1 » كه دوردست‌ترين بلاد بود آوردند . حقيقة در اينعصر ايران مركز تبادل افكار بين شرق و غرب بوده است . قصص و حكاياتى كه از اين پادشاه نقل شده زياد است ، از آن جمله مسعودى مينويسد عظمت و شكوه كاخ كسرى به سفير امپراطور روم نموده شد و آن مورد تحسين واقع گرديد ولى او وقتى كه ملاحظه نمود كه شكل مربع عمارت در جلو بىقاعده و نامنتظم است تعجب نمود و سبب آن را جويا شد ، اطلاع دادند پيرزنى زمين متصل آن را مالك بود كه به هيچ قيمتى حاضر به فروش نشد و كسرى هم نخواست آن را به زور بگيرد . سفير فرياد كرد ! اين نامنتظمى و نقص بمراتب زيباتر از مربعى مىباشد كه به تمام معنى كامل است . از حكم و امثال نوشيروان كه در دسترس ما گذاشته شده بسيار و از آن جمله است كه « گران‌بهاترين اندوختهء آدمى براى هنگام حاجت احسانى است كه به شخص كريم نموده باشد » در جاى ديگر چنين ميگويد « ايام نعمت و خوشى بيك چشم برهم زدن ميگذرد بر خلاف روزهاى رنج و محنت كه ماهها طول ميكشد تا سپرى گردد » . ما فتوحات درخشان اين پادشاه را در سابق ذكر نموديم و چنانچه ساير كارها و اصلاحات مهم كشورى او را ضميمه كنيم اين‌جا عدل‌وداد و لياقت و استعدادش در حسن ترتيب و انضباط ، وسعت نظر و بلندى فكر او در تساهل مذهبى و بالاخره فطانت و هوش يا عقل و درايت وى يك شخصيت فوق العاده‌اى را در نظر ما مجسم ميسازد ، چنان كه فرزندان واقعى ايران هم همين عقيده را كه مبنى بر حقيقت است درباره او دارند . بزرگمهر چون شرح احوال نوشيروان تمام نخواهد بود مگر اينكه از وزير معروفش بزرگمهر هم ذكرى شده باشد لذا خاطر خوانندگان را بشرح زير معطوف ميدارد . اينمرد برجسته ابتدا توجه شاهانه را به طرف خود جلب نموده براى آموزش و پرورش فرزندش هرمز تعيين گرديد . اگرچه هرمز در به دو امر صدمه‌اى به احساسات اين استاد وارد آورده ويرا از خودش رنجانيد ، ولى بعد پوزش خواسته همه نوع محبت و احترام به او مينمود . بزرگ‌مهر زود كارش بالا گرفته بمنصب

--> ( 1 ) - Khotan .